Giao dịch tiền điện tử tại Iran đã chậm lại đáng kể vào năm 2025. Sự kết hợp giữa căng thẳng địa chính trị, các cuộc tấn công mạng và các quy định nghiêm ngặt hơn đã làm rung chuyển thị trường từng bùng nổ trước đó.
Theo công ty phân tích blockchain TRM Labs, tổng dòng tiền điện tử vào Iran từ tháng 1 đến tháng 7 năm 2025 đạt khoảng 3,7 tỷ đô la, giảm 11% so với cùng kỳ năm 2024.
Sự thu hẹp này đặc biệt rõ rệt sau tháng 4, khi dòng tiền vào tháng 6 giảm hơn 50% so với cùng kỳ năm trước. Tiếp theo đó là một đợt giảm mạnh hơn nữa, trên 76% vào tháng 7.
Tấn công mạng, chiến tranh và đóng băng ví
Nhiều sự kiện địa chính trị và an ninh đã tác động nặng nề đến thị trường tiền điện tử Iran, như các cuộc đàm phán hạt nhân với Israel bị đình trệ, xung đột vũ trang bùng nổ vào tháng 6, vụ tấn công trị giá 90 triệu đô la tại Nobitex, và việc Tether đưa vào danh sách đen một địa chỉ stablecoin quan trọng liên quan đến Iran.
Theo báo cáo của TRM, những cú sốc này đã thay đổi hành vi của các nhà giao dịch, thúc đẩy dòng vốn chảy ra các sàn giao dịch nước ngoài và tăng cường sử dụng các blockchain và stablecoin thay thế.
Bất chấp những biến động, Nobitex vẫn giữ vai trò trung tâm trong hệ sinh thái tiền điện tử của Iran và xử lý hơn 87% tổng khối lượng giao dịch liên quan đến Iran trong năm 2025. Trong số hơn 3 tỷ đô la được xử lý qua nền tảng này, khoảng 2 tỷ đô la đã di chuyển qua mạng Tron, với việc sử dụng mạnh mẽ TRC-20 USDT và TRX.
Sự tập trung này mang lại hiệu quả cho người dùng nhưng cũng làm tăng rủi ro hệ thống, như đã được minh chứng khi nhóm Predatory Sparrow khai thác các lỗ hổng trong hạ tầng của Nobitex vào thời điểm căng thẳng cao nhất giữa Iran và Israel.
Ưu tiên kép
Vụ hack 90 triệu đô la đã đóng băng thanh khoản, làm chậm xử lý giao dịch và tạm thời đẩy người dùng sang các nền tảng nhỏ hơn hoặc rủi ro hơn, qua đó bộc lộ không chỉ những điểm yếu vận hành mà còn cả “ưu tiên kép” của chế độ: vừa cho phép giám sát không cần lệnh, vừa duy trì quyền riêng tư chọn lọc cho người dùng VIP. TRM Labs đã truy vết các hoạt động trên chuỗi liên quan đến các tác nhân liên kết với IRGC và các thực thể bị trừng phạt như Gaza Now, nhấn mạnh khía cạnh chính trị của vụ tấn công.
Sự leo thang địa chính trị vào tháng 6 đã thúc đẩy dòng vốn tháo chạy khỏi các sàn giao dịch nội địa, thể hiện qua việc dòng tiền rút khỏi Nobitex tăng hơn 150% trong tuần trước khi xung đột nổ ra, thường chuyển sang các sàn giao dịch toàn cầu với các biện pháp Know Your Customer (KYC) hạn chế hoặc các nền tảng không yêu cầu KYC có rủi ro cao.
Làn sóng rút vốn này càng trầm trọng hơn vào tháng 7 khi Tether đóng băng 42 địa chỉ liên quan đến Iran, nhiều trong số đó gắn với Nobitex và một tác nhân liên kết với IRGC. Việc đóng băng này đã làm gián đoạn các dòng giao dịch lâu nay, khiến người dùng Iran chuyển sang các stablecoin thay thế như DAI trên mạng Polygon.
Các influencer trong nước, kênh truyền thông liên kết với chính phủ và các sàn giao dịch đã tích cực khuyến khích sự dịch chuyển này, cho thấy cả khả năng thích ứng của các thành viên thị trường lẫn việc chế độ sử dụng tài sản số để lách các lệnh trừng phạt.
Trong khi đó, môi trường pháp lý trong nước của Iran tiếp tục thay đổi, với Luật Thuế Đầu cơ và Trục lợi được ban hành vào tháng 8 năm 2025, áp thuế lợi nhuận vốn đối với giao dịch tiền điện tử. Dù dự kiến sẽ triển khai theo từng giai đoạn, biện pháp này cho thấy Tehran có ý định chính thức quản lý thị trường tài sản số bằng cách đưa tiền điện tử vào cùng khuôn khổ thuế với vàng, bất động sản và ngoại hối.
Vượt ra ngoài thị trường vốn, tiền điện tử vẫn là công cụ quan trọng đối với Iran trong việc mua sắm và né tránh trừng phạt. Ví dụ, các nhà bán lại Trung Quốc cung cấp linh kiện drone, phần cứng AI và thiết bị điện thông qua các giao dịch tiền điện tử, và một ngành công nghiệp ngầm tinh vi chuyên lách KYC hỗ trợ các hoạt động này bằng cách cung cấp giấy tờ tùy thân giả để đăng ký lên các sàn giao dịch quốc tế.
