Chỉ số Nasdaq giảm mạnh rơi vào điều chỉnh kỹ thuật! Nhà đầu tư nhỏ lẻ và tổ chức đồng loạt tháo chạy, biến động ngắn hạn có thể gia tăng thêm

Theo thông tin từ ứng dụng tài chính Zhihui (trước đây là Trí thông Tài chính), làn sóng chính trị khi Đảng Dân chủ thắng lớn tại cả hai viện Quốc hội Mỹ trong cuộc bầu cử giữa kỳ đã gây ra cú sốc muộn lên thị trường chứng khoán Mỹ. Do thị trường lo ngại đa số lập pháp mới sẽ thắt chặt quy định đối với chi tiêu liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI) và xây dựng trung tâm dữ liệu, các cổ phiếu công nghệ đã bị "bán tháo" mạnh vào thứ Năm, chuỗi ngành phần cứng AI đồng loạt bị bán tháo, khiến chỉ số Nasdaq Composite giảm sâu, giá đóng cửa thấp hơn hơn 11% so với mức đỉnh lịch sử ghi nhận tháng trước, rơi vào vùng điều chỉnh kỹ thuật.

Cốt lõi của đợt bán tháo hôm thứ Năm là việc thị trường định giá lại chu kỳ chi tiêu vốn dành cho AI. Michael O'Rourke, trưởng chiến lược gia thị trường tại JonesTrading, nói thẳng: "Xây dựng các trung tâm dữ liệu sẽ bị chậm lại đáng kể do biến động chính trị, những kỳ vọng lợi nhuận từng hỗ trợ phe mua lên giờ đã mất hiệu lực. Nhà đầu tư hoàn toàn không biết đâu là điểm cân bằng mới, nên trước khi có sự rõ ràng, họ chỉ có thể tiếp tục cắt giảm mức độ rủi ro — và quá trình này sẽ không sớm kết thúc."

Thị trường lo ngại Đảng Dân chủ có thể thúc đẩy bốn chính sách thắt chặt AI: Hạn chế mở rộng trung tâm dữ liệu, nghị sĩ Đảng Dân chủ Sanders đề xuất quan điểm cực đoan về việc tạm dừng xây dựng trung tâm dữ liệu AI; yêu cầu trung tâm dữ liệu phải tự chịu toàn bộ chi phí kết nối lưới điện; đánh thuế lên trung tâm dữ liệu và dịch vụ AI; giữ lại quyền giám sát ở cấp bang, tăng cường điều tra. Nếu các biện pháp liên quan được thực hiện, chi phí đầu tư AI có thể tăng cao và chu kỳ xây dựng bị kéo dài.

Một số nhà kinh tế cho rằng, khi Đảng Dân chủ chiếm cả hai viện, áp lực quản lý AI sẽ gia tăng, họ sẽ có thêm quyền lực trong điều tra, phân bổ ngân sách và bổ nhiệm nhân sự, nhưng phần lớn đạo luật thông thường vẫn cần 60 phiếu tại Thượng viện và phải đối mặt với quyền phủ quyết của Tổng thống. Thị trường có thể xem chiến thắng này là điềm báo cho sự chuyển giao quyền lực đảng phái vào năm 2028, từ đó phản ánh vào giá rủi ro về việc tăng thuế và kiểm soát AI.

Nhà đầu tư cá nhân và tổ chức đồng loạt rút lui

Theo dữ liệu từ Vanda Research, nhà đầu tư cá nhân vào thứ Năm đã từ bỏ chiến lược bắt đáy truyền thống, chuyển sang bán tháo cổ phiếu, tốc độ bán tháo lập kỷ lục kể từ đợt lao dốc mạnh nhất do đại dịch COVID-19 vào tháng 3/2020.

Vanda Research chỉ ra, khối lượng bán tháo của nhà đầu tư cá nhân trong 30 phút đầu tiên sau khi mở cửa phiên thứ Năm là lớn nhất trong nhiều tháng gần đây, gần sát mức đỉnh hồi cuối tháng 7/2024 khi các nhà đầu tư nhỏ lẻ hoảng loạn rút lui. Hãng này bổ sung, lúc gần đóng cửa, dòng tiền rút ròng khỏi cổ phiếu ở nhóm cá nhân đã lên đến 338 triệu USD. Đợt bán tháo lần này đạt quy mô cá nhân lớn thứ ba lịch sử trong một ngày, chỉ sau hai ngày 12 và 17/3/2020.

Trong khi nhà đầu tư nhỏ lẻ rút lui, nhà đầu tư tổ chức cũng giảm rủi ro rất rộng, áp lực bán hệ thống ngày càng tăng. Phân tích gia Vanda – Viraj Patel cho biết, đầu tuần này, sức mua hợp đồng quyền chọn mua ở tổ chức đã xuống mức thấp nhất trong một năm. Đồng thời, các quỹ ETF có đòn bẩy chịu áp lực cân bằng lại danh mục trước khi đóng cửa, quy mô ước tính đạt 42 đến 48 tỷ USD. Ngoài ra, các quỹ theo chiến lược mục tiêu biến động cũng đồng thời thu hẹp phơi nhiễm rủi ro.

Viraj Patel cảnh báo, các nhà đầu tư tổ chức chọn rút lui đúng vào lúc nhà đầu tư nhỏ lẻ và các quỹ hệ thống ồ ạt bán tháo cổ phiếu, dòng tiền như vậy cực hiếm gặp, trừ tình huống thị trường cực kỳ áp lực.

Được biết, sau khi thị trường chứng khoán Mỹ mở cửa hôm thứ Năm, một lượng lớn lệnh bán gần như đồng thời đổ vào thị trường hợp đồng tương lai. Nhiều nhà giao dịch dày dặn kinh nghiệm mô tả thanh khoản lúc đó “rất giống trạng thái buộc phải xả hàng”, chỉ ra các thuật toán và quỹ CTA lập trình bán đã khiến đoạn đầu phiên không có lực mua, dẫn đến lao dốc thẳng đứng.

UBS chỉ ra, hành động bán tháo do nhà đầu tư nhỏ lẻ dẫn dắt đã kích hoạt hệ thống kiểm soát rủi ro của thị trường hợp đồng tương lai và các đợt buộc phải bán của ETF đòn bẩy. UBS tiếp tục cảnh báo, trong ngày thứ Sáu, các quỹ hệ thống (đặc biệt là các quỹ kiểm soát rủi ro) dự kiến tiếp tục bán với quy mô vượt 100 tỷ USD, cho thấy vòng điều chỉnh này có thể chưa chạm đáy.

Tiếp theo sẽ thế nào?

Tuy vậy, dữ liệu lịch sử cho thấy bán tháo ngắn hạn có thể tiếp diễn, nhưng thị trường, về lâu dài, thường phục hồi trong vòng ba tháng. Frank Cappelleri, nhà sáng lập CappThesis, tham chiếu các chu kỳ bầu cử giữa kỳ tại Mỹ trước đây, nhận thấy lịch sử cũng cho thấy thị trường có thể còn biến động mạnh ngắn hạn. Kể từ năm 1974, trong 13 chu kỳ bầu cử giữa kỳ, ngoại trừ một lần duy nhất, chỉ số Nasdaq đều tăng điểm trong vòng 12 tháng sau bầu cử. Ông nói: “Cần lưu ý, quá trình này có thể đi kèm biến động rất lớn.”

Frank Cappelleri lấy ví dụ năm 2018, chỉ ngay ngày hôm sau Đảng Dân chủ giành được Hạ viện, chỉ số Nasdaq đã phục hồi. Sau đó, thị trường trải qua một đợt bán tháo mạnh vào tháng 12, nhưng cuối cùng, sau một năm kể từ ngày bầu cử, chỉ số lại tăng khoảng 15%.

Xét 10 lần điều chỉnh kỹ thuật trong mười năm qua, sau các đợt bán tháo trong các năm 2025, 2022, 2020 và 2018, chỉ số Nasdaq đều giảm tiếp mạnh trong tháng kế tiếp. Tuy nhiên, trừ năm 2022, tất cả các trường hợp còn lại đều chứng kiến Nasdaq quay lại xu hướng tăng sau sáu tháng — đợt điều chỉnh kỹ thuật tháng 1/2022 mang đến hậu quả nặng nề hơn: sáu tháng sau đó Nasdaq tiếp tục mất 18,3%, và một năm sau giảm tổng cộng 24,3%. Nhìn chung, tính từ đáy điều chỉnh kỹ thuật, chỉ số Nasdaq tăng trung bình 9,41% trong ba tháng tiếp theo, và trung bình tăng 17,03% sau sáu tháng.

Các chuyên gia phân tích thị trường hiện bất đồng về xu hướng tiếp theo. Dan Ives, chuyên gia phân tích công nghệ kỳ cựu của Wall Street, tin rằng cổ phiếu chip vẫn có thể giảm thêm 10% tới 12%, trong khi Tom Lee – người sáng lập, trưởng bộ phận nghiên cứu tại Fundstrat, được mệnh danh là "phù thủy Wall Street", lại xem đợt bán tháo cổ phiếu AI lần này là "phản ứng thái quá", dự đoán cổ phiếu công nghệ sẽ tăng trở lại 20% từ mức hiện tại.

Charlie McElligott, chiến lược gia vĩ mô của Nomura, nhận định các vị thế gamma âm ngoài thị trường hiện ở quy mô rất lớn, nghĩa là giá giảm sẽ tiếp tục thúc đẩy xu hướng lao dốc. Theo mô hình CTA của Goldman Sachs, nếu thị trường tiếp tục xuống thấp hơn, chỉ số S&P 500 sẽ chịu áp lực bán hệ thống khoảng 164 tỷ USD. Jonathan Krinsky, trưởng chiến lược kỹ thuật tại BTIG, cảnh báo rằng việc đảo chiều dòng tiền cần nhà đầu tư cả hai phía. Cổ phiếu y tế hiện đã cao hơn đường trung bình 200 ngày 19%, mức cao nhất lịch sử, lực mua phòng thủ cạn dần, vì vậy ông cho rằng đợt mua vào phòng thủ tiếp theo sẽ thiếu nguồn tiền mới.